27- اصولگرايي
امروز ارکان تصميم گيري کشور - مجلس شوراي اسلامي و دولت و قوه ي قضائيه - با مديريت تفكراصولي اسلام (به تعبير رايج: اصولگرايي) اداره مي شود که اين يكي از نعمتهاي بزرگ خداست. حالا اين اصولي که از آن دم مي زنيم، چيست؟ اين، خيلي مهم است. من نمي خواهم حالا الان اصول را تدوين کنم؛ اما تعدادي از شاخصترين اصولي را که به آن ها پايبنديم، عرض مي کنم.اصولگرايي به حرف نيست؛اصولگرايي در مقابل نحله هاي سياسي رايج کشور هم نيست. اين غلط است که ما کشور يا فعالان سياسي را به اصولگرا و اصلاح طلب تقسيم کنيم: اصولگرا و فلان؛ نه. اصولگرايي متعلق به همه ي کساني است که به مباني انقلاب معتقد و پايبندند و آنها را دوست مي دارند؛ حالا اسمشان هر چه باشد .اين«اصول»چه هستند؟ در درجه ي اول، ايمان و هويت اسلامي و انقلابي و پايبندي به آن. اين، « اصول » باشد.اين وظايفي را بر عهده ي دولت مي گذارد. نمي شود گفت دولت به ايمان مردم کاري ندارد؛ نه.مدتي اين فكررا ترويج کردند؛ اما اين غلط است. دولت وظيفه دار است. صدا و سيما يك جور، وزارت ارشاد يك جور ودستگاه هاي گوناگون يك جور. وظيفه ي مهم اين است که ما پايه هاي يك ايمان روش بينانه و استوار را درذهن نسل هاي جوان و رو به رشد خودمان تقويت کنيم.92
28- شاخصه هاي اصولگرايي مورد توجه قرار گيرد
شاخصه هاي اصولگرايي، شاخصه هاي مهمي است؛ اين شاخصه ها بايد مورد توجه قرار بگيرد، تحقق مجموعه ي اين شاخصه ها به معناي حقيقي کلمه، آن وقت دولت را به عنوان يك دولت اصولگرا معرفي خواهد کرد. شاخصه ي اول « عدالت خواهي و عدالت گستري » است .به زبان آسان است؛ اما در عمل بسيار کار دشواري است و مقدمات بسياري لازم دارد.
« فسادستيزي » شاخصه ي ديگري است .«سلامت اعتقادي و اخلاقيِ مسئولان کشور » بخصوص مسئولان عالي رتبه، در سطوح دولت و معاونين و از اين قبيل - بسيار مهم است و شاخصه ي ديگري است که از لحاظ اعتقادي و اخلاقي اشخاص سالمي باشند.
« اعتزاز به اسلام » يكي ديگر از شاخصه هاي اصولگرايي است. ما در دورانِ اين بيست وهفت سال،بعضي از مسئولان نظام اسلامي را ديده بوديم که خجالت مي کشيدند يك حكم اسلامي يا يك جهت گيري اسلامي را صريحاً بر زبان بياورند؛ نه، ما طلبكاريم. من بارها گفته ام، در قضيه ي پاسخگوي غرب نيستيم، غرب بايد پاسخگوي ما باشد؛ ما هستيم که سؤال مطرح مي کنيم. در زمينه ي حقوق بشر، ماييم که طلبكار مدعيان منافق و دو روي حقوق بشر هستيم.بنابراين به اسلام اعتزاز داشته باشيد. آنچه را که اسلام به ما آموخته، اگر ما درست ياد گرفته باشيم و دچار کج فكري و انحراف و غلط فهمي نشده باشيم، چيزي است که بايد به آن افتخار کنيم. « ساده زيستي و مردم گرايي » شاخصه ي ديگري است که بحمدا لله داريد.
«تواضع و نغلتيدن در گرداب غرور »هم يكي از شاخصه هايي است که لازمه ي اصولگرايي است؛ ما در معرض اين هستيم. ببينيد عزيزان! شماها در موضع بالايي قرار داريد و مورد احتراميد؛ افراد پيش شماها مي آيند و تعريف و تمجيد مي کنند - بعضي از روي اعتقاد، بعضي بدون اعتقاد - براي اين که شما خوشتان بيايد.ما خودمان بايد مواظب باشيم حرفهايي که در تمجيد و ستايش ما مي زنند، اين ها را باور نكنيم.ما بايد به درون خودمان نگاه کنيم :« الانسان علي نفسه بصيرة » نقص ها، مشكلات و کمبودهايمان را نگاه کنيم و فريب نخوريم. اين فريب خوردن، انسان را در دام و گرداب غرور مي اندازد. اگر انسان خودش را بد برآورد کرد، آن وقت ديگر نجات پيدا مي زنند.
«اجتناب از اسراف و ريخت وپاش »که جزو برنامه هاي بسيار خوب شماهاست. «خردگرايي و تدبير و حكمت در تصميم گيري و عمل »اين جزو مسائلي است که حتماً به آن احتياج ،داريد؛ همه مان در تصميم گيري ها و عملمان به آن احتياج داريم. البته بعضي از اين ها را من بعداً بازمختصري توضيح مي دهم و باز مي کنم.
«مسئوليت پذيري و پاسخگويي »در هر بخشي که ما هستيم، مسئوليت آن کاري که بر عهده ؛گرفته ايم، اين را بپذيريم. زيرمجموعه، زيرمجموعه ي ماست، احساس مسئوليت کنيم. در هرنقطه اي مسئوليت تعريف شده اي وجود دارد، آن مسئوليت را بايستي پذيرفت.
از جمله ي شاخصه هاي مهم اصولگرايي، يكي « اهتمام به علم و پيشرفت علمي » است .شما ببينيد چه زماني در آغاز پيدايش اسلام گفته شد که «طلب العلم فريضة علي آل مسلم و مسلمة »يا «مؤمن و مؤمنه»؛يعني همان وقتي که نماز و زکات و اين چيزها آمد، طلب العلم هم آمد ؛«اطلبوا العلم ولو بالصين» هم آمد.من بارها تكرار مي کنم، اين به خاطر همين است که جامعه، بدون علم نخواهد توانست آرمان هاي خودش را بالا بياورد. مثل اين است که انسان حرف حقي داشته باشد؛ اما اصلاً زبان گفتنش را نداشته باشد. نداشتن علم اين طوري است. علم موجب مي شود که شما بتوانيد آن آرمان ها، آن اهداف و آن خط روشن و جاده ي روشنِ صراط مستقيمي را که در دست و اختيار شماست، مطرح کنيد و کسان بيش تري را از بشريت، به آن هدايت کنيد. علم نداشته باشيد، اين امكان پذير نخواهد بود. بنابراين علم -که وسيله ي رشد ملي، بشري، انساني و اوج گرفتن در محيط عام بشريت است - جزوِ چيزهاي لازم است و بايد به اين اهتمام داشته باشيد.
« سعه ي صدر و تحمل مخالف » که از جمله ي شاخصه هايي است که جزوِ پايه هاي اصولگرايي است؛گاهي انسان از حرفي که مي زنند، ناراحت هم مي شود؛ حرص هم مي خورد، گاهي به خدا هم شكايت مي کند که خدايا! تو که مي بيني واقع قضيه چيست و چقدر با چيزي که اين ها مي گويند، فاصله دارد؛ اما در عين حال، انسان بايستي حلم به خرج دهد. حلم يعني ظرفيت و تحمل صداي مخالف را داشتن. البته اين - شايد بعداً هم عرض بكنم - به معناي آن نيست که دولت از عملكرد خودش دفاع نكند؛ نه، حتماً بايستي دفاع کند.
« اجتناب از هواهاي نفس » چه هواي نفس شخصي، چه هواي نفس گروهي.بحمد الله عناصر ؛دولت به هيچ گروه و دسته و باند و جرياني وابسته نيستند؛ اين خيلي نكته ي مهمي است. مراقب باشيد حرکت، اظهارنظر و حرف، انتساب به يك جريان، به يك باند و به يك گروه را پيش نياورد، که اگر اين طورشود، هواي نفس تقريباً انفكاك ناپذير است. هواي نفس گروهي هم مثل هواي نفس شخصي است؛ آن هم همين طور است. هواي نفس گروهي هم انسان را بي حساب و کتاب به اين طرف و آن طرف مي کشاند و ازخرد و جاده ي مستقيم منحرف مي کند. اين هم جزو لوازم اصولگرايي است.
«شايسته سالاري »« نظارت بر عملكرد زيرمجموعه »و« تلاش بي وقفه براي اين خدمات »،که انصافاً اين مورد در اين دولت برجسته است. اين تلاش بي وقفه را حقيقتاً همه شاهدند و ما هم شاهديم. اين حرکت پُرتلاشي که همه ي دولت -بخصوص شخص آقاي رئيس جمهور - نشان مي دهند، خيلي باارزش است.« قانون گرايي » «شجاعت و قاطعيت در بيان و اعمال آنچه که حق است ». ارتباط با قرآن را، نماز اول وقت را، قرآن خواندنِ هر روز را، توجه و ذکر و استمداد از خداوند را، متوسل شدن در آن جاهايي که کار مشكل مي شود، آن جاهايي که بارسنگين مي شود و از خدا طلب کمک کردن،اين ها را فراموش نكنيد، اين ها بسيار مهم است. 93
29- تعصب را کنار بگذاريد
خوشبختانه ارزيابي يك ساله را دولت شروع کرده و خود آقاي رئيس جمهور در اين زمينه پيش قدم شدند؛ اين کار بسيار خوبي است.نقاط قوت و ضعفتان را بسنجيد و بدون تعصب داوري کنيد. از نظرات افراد دلسوز در اين داوري حتماً استفاده کنيد. آن کساني را که دچار ضعف يا عملكرد نامطلوب هستند، به طور طبيعي به شكل هاي مختلف مورد تعرض قرار مي دهيد؛ اما در کنار آن، مديري را هم که خوب عمل کرده، حتماً تشويق کنيد؛ يعني آن چيزي را که من اينجا مي خواهم توصيه کنم،اين است که، اخم به ضعف ها و عملكردهاي ضعيف را ما در عملكرد مسئولان و رئيس جمهور و بعضي ديگر مشاهده مي کنيم؛اما لبخند و تشويق و توجه به آن کساني هم که خوب عمل کرده اند، اين هم بايد حتماً درکنارش باشد.پس ارزيابي و مترتب بر ارزيابي و تقويم عملكردها، بايد برخورد متناسب با نوع و سطح عملكرد باشد.94
30- تشخيص اولويت ها
نكته ي بعدي اين است که بالأخره عمر دولت شما و امكاناتش هم محدود است. اگر چه امكانات کشورخيلي وسيع است؛ اما بالأخره نيازها و درخواست هايي که بعضي از گذشته متراکم شده است و بعضي هم بالفعل به طور طبيعي وجود دارد، اين ها خيلي زياد و وسيع است. از طرف ديگر، همت انسان مؤمن اين است که همه ي اين مشكلات را برطرف کند؛ اما معلوم نيست واقعيت ها اجازه ي اين را بدهد که بتوان همه ي نقاط را در اين مدتي که مسئوليت بر دوش اين دولت است، برطرف کرد؛ بنابراين اولويت هاي کاري را مشخص کنيد؛ معنايش اين نيست که به کارهاي غيراولي نپردازيد؛ نه، چند نقطه ي برجسته را که مي تواند در بخش هاي ديگر اثر بگذارد و حالت سرفصل و چهارراه به خود مي گيرد، اين ها را مشخص کنيد. - چه در زمينه هاي اقتصادي، چه در زمينه هاي فرهنگي و چه در بقيه ي زمينه هايي که موجود است - و به طور مداوم روي آنها تكيه کنيد؛ اگر امر دائر شد بين آنها و غير آنها، آن ها را مقدم بداريد. 95
31- توجه دائم به سند چشم انداز
نكته ي بعدي توجه دائم به سند چشم انداز است. اين سند چشم انداز، مسئله ي مهمي است. نبايدهم تصور شود که اين سند يا سياستهاي کلي را کساني نشسته اند و دارند تنظيم مي کنند؛ نه.درست است که اين ها يك فرايندي دارد و از يك جاهايي شروع مي شود؛ ليكن آن کسي که در اين زمينه کار و فكر مي کند و تصميم مي گيرد، خودِ رهبري است؛ اين سياست ها، سياست هاي رهبري است.اين ها چيزهايي است که با توجه به همه ي جوانب ملاحظه شده و اين سند چشم انداز درآمده است و براساس سياست هاي کلي اي که در اين مدت وجود داشته، اعلام شده است. اين ها بايد در برنامه ها رعايت شود و نبايد تخلف شود. البته ممكن است بعضي از تاکتيك ها به ظاهر با سياست ها متناسب نباشد؛ اما انسان دقت که بكند، مي بيند اين تاکتيك در نهايت به همان چيزي که در سياستها يا در سند چشم انداز ترسيم شده است، برمي گردد. ما از اين امتناعي نداريم. اين طور حرکت ها و مانورهاي تاکتيکي و بين راهي را من ايراد نمي گيرم؛ اما جهت گيري حتماً بايد جهت گيري سند چشم انداز باشد. 96
32- سرعت همراه با دقت
نكته ي بعدي اين است که سرعت را با دقت همراه کنيد. سرعت غير از شتاب زدگي است؛ شتاب زدگي بد است. سرعت وقتي با دقت همراه شد، کار معقول و صحيح است. سرعتِ بدون دقت، مي شود شتاب زدگي.مواظب باشيد در تصميم گيري ها و نوع کارها، شتاب زدگي پيش نيايد و دست پاچه مان نكنند. گاهي اوقات دست پاچه کردنِ مسئولان به مسائل مختلف - گاهي بعضي از نخبگان، بعضي از آحاد مردم و بعضي از مرتبطين،آدم را سر يك کاري دست پاچه مي کنند - آن ها را عقب مي اندازد. انسان وقتي که دست پاچه شد، حتي گاهي همان کاري هم که در فرصت معيني مي توانست انجام بدهد، آن را هم نمي تواند انجام بدهد؛ يعني تأخير هم مي افتد. علاوه بر اينکه خيلي اوقات کار هم غلط و همراه با ضايعه انجام مي گيرد. من تأکيد مي کنم، اين سرعت عملي که در رفتار دولت مشاهده مي شود، چيز ممدوحي است؛ اما مراقب باشيد اين سرعت عمل، شكل شتاب زدگي به خودش نگيرد؛ يعني هميشه با دقت همراه باشد. طبعاً تدبير و درايت در تصميم گيري ها و اجرا، از جمله ي توصيه هاي عمومي ماست. 97
33- مردم را نااميد نكنيد
نكته ي لازمي که بايد عرض بكنم، اين است که مردم به اين وعده ها و به اين سفرهاي استانيِ پُربرکت،حقيقتاً اميد بسته اند؛ کوشش کنيد اين اميدها برآورده شود. مبادا در هر بخشي از بخشها طوري عمل شود که مردم احساس کنند که اميدوار نيستند. الان خوشبختانه مردم اميدوارند؛ اين را ما از طرق مختلف و با نشانه هاي گوناگون به دست آورده ايم. فقط به اين جمعيت نگاه نمي کنم، ما در اين سالها تجربه مان در اين مسايل کم نيست؛ نه، از راه هاي مختلفي به دست آورده ايم که مردم خوشبختانه اميدوارند. اين اميد خيلي سرمايه ي بزرگي است، آن را نبايد از دست داد. چطوري از دست مي رود؟ اين که مردم تصور کنند که فلان کار،در فلان نقطه، فلان شكل تحقق پيدا مي کند، بعد ببينند تحقق پيدا نكرد و مراجعه کنند ببينند که فايده اي نكرد، اين طور اميد مردم از دست مي رود. اگر يك بار هم حمل بر صحت کنند، وقتي تكرار شود، ديگر حمل بر صحت هم نخواهند کرد. اين را مراقب باشيد. حالا اين که گفتند در معاونت ها بخشي مخصوص پيگيري هست، اين چيزخوبي است؛ اين پيگيري را به طور جدي دنبال کنيد. البته يكي از راه هايي که اين اميدواري ها از بين نرود،اين است که ما با مردم در همان آغاز کار بگوييم، آقا اين کار را ما نمي خواهيم بكنيم يا اين کار را نمي توانيم بكنيم؛ مردم به رئيس جمهور و دولت اطمينان دارند، اگر يك وقت شما گفتيد اين کار را ما نمي توانيم بكنيم، ازشما قبول مي کنند. يا بگوييد بودجه و امكانات کشور براي اين کار کافي نيست. اگر در مواردي اين طور هم برخورد بكنيد، اين هم ايرادي ندارد. اين هم از همان مواردي است که گفتيم فشارها انسان را دست پاچه نكند. 98
34- از کارهاي مهم و زيربنايي غفلت نشود
نكته ي مهم ديگر اين است که از برنامه ها و اقدامهاي بلندمدت به خاطر مشكلاتي که به صورت جاري و روزمره و همينطور متعاقب يكديگر براي دولت مطرح مي شود، غفلت نشود. همان طور که گفتيم،مطالبات متراکم از گذشته زياد هست، که حالا يا کوتاهي شده يا نتوانسته اند يا به هر دليل ديگر انجام نگرفته و مردم آنها را مي خواهند؛ اما اين موجب نشود که ما از کارهاي مهم و زيربنايي و بلندمدت غفلت کنيم. 99
35- با مردم صادق باشيد
آن نكته اي که در مورد اميد مردم عرض کردم، منظورم اين است که تعهدات را با مقدورات تنظيم کنيد و به مطالبات و توقعات ناممكن دامن نزنيد. البته امروز يك عده اي به خاطر مخالفت با دولت اين مطالبات را دامن مي زنند! اين ها مشهود و محسوس است و داريم مي بينيم. خودشان مي گويند که دولت چرا به توقعات دامن مي زند؛ اما خودشان هم واقعاً توقعات را دامن مي زنند و شعارهاي بيخودي و کارهاي ناممكن مطرح مي کنند.شما هم از اين اطميناني که مردم به شما دارند، بيشترين استفاده را بكنيد. آن جايي که واقعاً ممكن نيست،آن جايي که درست نيست و آن جايي که کار نشدني است، به مردم صريح بگوييد؛ بگوييد اين کار نمي شود وبا امكانات کشور سازگار نيست؛ مردم از شما قبول مي کنند. من در يك مورد خاصي به آقاي رئيس جمهورگفتم اين مورد را به مردم بگوييد نمي شود؛ حتي اگر پيش از شما هم وعده اي داده شده و حالا شمامي بينيد عملي نيست، به مردم بگوييد آقا عملي نيست. مردم هم مي پذيرند. 100
36- کارِها نبايد بدون کارشناسي باشد
نكته ي بعدي، مسئله ي کارِ کارشناسي است. من بارها در دولت هاي قبل و شايد با بعضي از شمادوستان هم در جلسات خصوصي و غير خصوصي گفته ام که گاهي کارشناسي هاي مغرضانه، پوست خربزه زير پاي مسئولان است. به عنوان يك کارشناس يك کاغذ را روي ميز انسان مي لغزانند و اين مي شود يك سندي که آدم بايد دنبالش برود؛ اما آدم نمي فهمد از کجا آمده است. من از اين قبيل ديده ام. اما اين يك روي قضيه است؛ روي ديگر قضيه اين است که همه به کار کارشناسي احتياج داريم. کار بدون کارشناسي، ابتر وعقيم و خنثي خواهد بود. اين حرف موجب نشود که ما به کار کارشناسي بي اعتنايي کنيم. کارشناسان صادق و خوب در دستگاه ها و مجموعه ي ظرفيت عظيم انساني کشور هستند؛ حتماً از نظر کارشناسي اين افراد صادق و مؤمن استفاده کنيد. کار بدون کارشناسي نبايد انجام بگيرد. 101
پی نوشت ها :
92- (ديدار با مسؤولان و کارگزاران نظام جمهوري اسلامي 85/03/29)
93- 110- (ديدار با رئيس جمهورو اعضاي هيئت دولت 85/06/06)
منبع: پایگاه اطلاع رسانی دولت/خ
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}